"Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV w."

AKTUALIZACJA: Archiwum Główne Akt Dawnych przedłuża wystawę bezcennych pergaminów do 18 stycznia 2026 r.

Historyczne dokumenty polsko krzyżackie można będzie oglądać dłużej. Archiwum Główne Akt Dawnych ogłosiło, że ze względu na niesłabnące zainteresowanie publiczności przedłuża ekspozycję odzyskanych pergaminów do 18 stycznia 2026 r. Data nie jest przypadkowa — dokładnie tego dnia w 1941 r. zbiory zostały zabrane z AGAD przez okupacyjne władze i wywiezione do Pruskiego Archiwum Państwowego w Królewcu. – Zainteresowanie przerosło nasze oczekiwania. Zwiedzający reagują bardzo emocjonalnie – ludzie chcą zobaczyć dokumenty, które przez 84 lata były poza Polską i dopiero teraz wróciły na swoje miejsce, dlatego decyzja o przedłużeniu wystawy była dla nas naturalna. Frekwencja, jaką obserwujemy od pierwszego dnia, jest absolutnie wyjątkowa. To dla nas ogromny sygnał, że historia – zwłaszcza ta dotknięta dramatycznymi losami – naprawdę porusza – informuje Robert Kostro, Dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych. Wystawę można obejrzeć w dni powszednie w godz. 11.00-16.00 (w poniedziałek nieczynne), natomiast w weekend w godz. 12.00-18.00. WSTĘP JEST BEZPŁATNY.

Od momentu otwarcia wystawy "Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV w.” 19 grudnia 2025 r., AGAD notuje frekwencję niespotykaną w wydarzeniach archiwalnych. Wystawę odwiedzają tłumy, a na oprowadzaniach kuratorskich profesora Janusza Grabowskiego są pełne sale. Decyzja o przedłużeniu wystawy do 18 stycznia 2026 r. ma także wymiar historycznej klamry. Tego dnia, dokładnie 85 lat temu, okupacyjne władze III Rzeszy wywiozły pergaminy z warszawskiego archiwum do Królewca.
– Chcieliśmy, aby każdy, kto chce je zobaczyć, miał taką szansę. A ponieważ zainteresowanie nie słabnie ani na chwilę, przedłużamy wystawę o tydzień. 18 stycznia to hołd dla burzliwych losów dokumentów i symboliczny gest wobec miejsca, z którego zostały wyrwane. Chcieliśmy, by w tej samej dacie, w której kiedyś wywieziono je przemocą, dziś mogły być oglądane przez wszystkich – dodaje Dyrektor Kostro.

------

BEZCENNE PERGAMINY RELACJI POLSKO-KRZYŻACKICH ZNÓW W WARSZAWIE — PIERWSZY RAZ OD 84 LAT DOSTĘPNE DLA WSZYSTKICH. WYJĄTKOWA WYSTAWA W ARCHIWUM GŁÓWNYM AKT DAWNYCH TYLKO PRZEZ TRZY TYGODNIE

Zaledwie kilkanaście dni po powrocie do Polski po 84 latach nieobecności, najstarsze zachowane dokumenty, odzyskane dzięki staraniom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dotyczące relacji polsko-krzyżackich zostaną udostępnione publicznie. Od 19 grudnia 2025 r. do 11 stycznia 2026 r. w murach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie przy ul. Długiej 7 odbędzie się specjalna wystawa Archiwów Państwowych "Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV w.”, we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, kilkudziesięciu pergaminów z lat 1215–1455 — dokumentów z Archiwum Koronnego Krakowskiego, które zostały zrabowane przez okupacyjne władze III Rzeszy. To jedyna okazja, aby zobaczyć oryginały bezcennych pergaminów, których utrata stała się jedną z najboleśniejszych ran w historii polskiego dziedzictwa państwowego. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

- To nie tylko powrót zrabowanych archiwaliów. To powrót świadectw naszej państwowości, naszych praw i historycznych racji. Te dokumenty były własnością Korony Polskiej i ich utrata była jedną z najdotkliwszych ran zadanych polskiej kulturze podczas II wojny światowej. Teraz, po 84 latach, każdy może je zobaczyć. Każdy może dotknąć wzrokiem historii, która została nam bezprawnie odebrana – zachęca dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

Wernisaż zaplanowano na 18 grudnia 2025 r., a już dzień później wystawa zostanie otwarta dla publiczności. Od 19 grudnia br. zwiedzający będą mogli obejrzeć bezcenne dokumenty w godz. 12.00-18.00 w weekendy oraz 6 stycznia 2026 r., natomiast w dni powszednie w godz. 11.00-16.00. Wystawa "Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV w.” potrwa do 11 stycznia 2026 r., obejmując okres świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku — czas szczególnej aktywności turystycznej. Wśród iluminacji warszawskiej Starówki, w historycznym kwartale Starego Miasta, będzie to jedyna okazja, by zobaczyć dokumenty, które dotąd istniały jedynie w opisach akademickich, literaturze specjalistycznej i fotograficznych reprodukcjach sprzed wojny. Organizatorzy przygotowali także wiele niespodzianek, m.in. wykład prof. Janusza Grabowskiego - 21 grudnia br. o godz. 14.00. Zaraz po nim, a także o godz. 16.00, odbędą się oprowadzania kuratorskie. Kolejna szansa na oprowadzanie będzie 6 stycznia 2026 r. o godz.14.00 i 16.00. W dniach 24-26 grudnia br. oraz 1 stycznia 2026 r. AGAD będzie zamknięty.

– Dla nas jest to moment niezwykle emocjonalny i wypełnienie misji odzyskiwania archiwalnych skarbów przez moich poprzedników. Dokumenty wracają tam, skąd zostały siłą zabrane. Wystawa to nie finał ich historii, lecz jej nowy początek — teraz dokumenty będzie można na nowo zbadać, używając nowych technologii i zdigitalizować. Będzie również można je prezentować na wystawach. Jest symboliczne, że postanowienia z 1525 r. o wydaniu dokumentów zakonu krzyżackiego, ponownie wypełniają się w pięćsetną rocznicę traktatu krakowskiego. Nasza wystawa to jedyna okazja by spojrzeć na dokumenty opatrywane pieczęciami i bullami przez królów, cesarzy, papieży i książąt - dokumenty, które na nowo piszą historię polskiej pamięci państwowej. Zapraszamy szeroką publiczność, bo te pergaminy są dziedzictwem nas wszystkich – dodaje Robert Kostro, Dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych.

To wydarzenie już minęło.
Sprawdź nadchodzące wydarzenia w dzielnicy Śródmieście lub w kategoriach: wystawa